Tarixi
Rizening choy plantatsiyalari Qora dengiz ustidagi tik yon bagʻirlarga qator-qator past, qirqilgan butalar boʻlib koʻtariladi. Bu qirgʻoqning moʻtadil iqlimi, koʻp yogʻingarchiligi va unumdor tuprogʻi choy uchun juda mos va bugun Rize Turkiya choy oʻlkasining yuragi hisoblanadi; plantatsiyalar qoʻshni Artvin, Trabzon va Giresunga ham tarqalgan.
Bu yerda choy – yosh ekin. 1917-yilda qishloq xoʻjaligi mutaxassisi Ali Rıza Bey chegaraning narigi tomonidagi Batumi choy plantatsiyalariga borib, Rize atrofida choy oʻsishi mumkinligi haqida maʼlum qilgan. Oʻsha paytda Qishloq xoʻjaligi bosh direktori boʻlgan Zihni Derin bu gʻoyani qoʻllab-quvvatladi: Rizedagi Garal tepaligida koʻchatxona tashkil etildi va 1924-yil 6-fevralda viloyatda choy va sitrus mevalar yetishtirishni ragʻbatlantirish toʻgʻrisida qonun qabul qilindi. Derin Batumidan choy urugʻlari va koʻchatlarini olib keldi, ammo mahalliy dehqonlar yangi ekinni sekin qabul qilishdi.
Saʼy-harakatlar 1930-yillar oxirida yana jonlandi. Birinchi hosil 1938-yilda olindi, urush yillarida keng koʻlamli ekish ishlari olib borildi va 1947-yilda Rizeda Zihni Derin nomidagi birinchi choy fabrikasi ochildi. U hanuz “choyning otasi” sifatida yodga olinadi, Garal tepaligidagi eski koʻchatxona esa endi Ziraat botanika bogʻiga aylangan.
Terim mavsumi may oyida eng birinchi va eng qadrli kurtaklar bilan boshlanib, yoz boʻyi davom etadi. Tashrif buyuruvchilar terrasalar orasida sayr qilishlari, ishlayotgan oilalarni tomosha qilishlari va plantatsiyalar hamda dengizga qarab, turkcha usulda ikki qavatli choynak – çaydanlıkda damlangan bir stakan choy ichishlari mumkin.




