Tarixi
Trabzon ikki chuqur jarlik oraligʻidagi tepasi tekis tizma ustida vujudga kelgan va shaharning qadimgi yunoncha nomi Trapezus odatda shu shakl tufayli “stol” degan maʼnoni anglatadi deb tushuntiriladi. Tizma boʻylab choʻzilgan devorlar Rim va ilk Vizantiya davri poydevorlari ustiga qurilgan va ularda hozir ham eski binolardan olib qayta ishlatilgan toshlarni koʻrish mumkin. Istehkomlar VI asrda imperator Yustinian davrida va undan keyin ham koʻp marta taʼmirlangan.
Devorlar oʻzining toʻliq koʻlamiga 1204-yildan 1461-yilgacha Trabzondan turib hukmronlik qilgan Trapezund imperiyasi davrida yetgan. Ular eski shaharni uch qismga ajratadi: imperator saroyi joylashgan Yuqori qalʼa (Yukarı Hisar); Oʻrta qalʼa, yaʼni Ortahisar; va dengiz tomon pastga choʻzilgan Quyi qalʼa. 1297-yildan 1330-yilgacha hukmronlik qilgan imperator Aleksios II Oʻrta va Quyi qalʼa devorlarining katta qismini qurdirgan. Gʻarbdagi Zağnos jarligi va sharqdagi Tabakhane (Kuzgun) jarligi tabiiy xandaq vazifasini oʻtagan.
1461-yilda Sulton Mehmed II shaharni egalladi, qalʼa esa Usmonlilar davrida ham foydalanishda qoldi; Quyi qalʼadagi darvozalardan birida hanuz uning tugʻrosi bor. Ortahisar ichidagi Trapezund imperatorlarining bosh cherkovi boʻlgan sobiq Panagia Chrysokephalos cherkovi Ortahisar Fatih masjidiga aylantirilgan.
Bugungi kunda devorlarning uzun qismlari hamon saqlanib qolgan; ular boʻylab yurishingiz yoki jarliklarda barpo etilgan bogʻlardan ularni tomosha qilishingiz mumkin. Yuqori qalʼadagi saroy qoldiqlari joylashgan joy – arxeologik qazishma maydoni. Devorlar atrofida Ortahisar koʻchalarida taʼmirlangan uylar, eski masjidlar hamda tarixiy Zağnos va Tabakhane koʻpriklari yonma-yon turadi.




