Hikâyesi
Trabzon Ayasofya'sı, tarihi surlarla çevrili şehrin hemen batısında, denize yakın alçak bir tepenin üzerinde yükselir. Yapı, Trabzon'un Komnenos hanedanının yönettiği küçük bir Bizans-Rum imparatorluğunun başkenti olduğu dönemde, İmparator I. Manuel'in saltanatında, 1238-1263 yılları arasında bir manastırın kilisesi olarak inşa edildi.
Geç Bizans döneminin bu kilisesi, dört kemere oturan yüksek bir merkezi kubbe ve kapalı Yunan haçı planıyla dikkat çeker. Dış duvarlarında taş süslemeler, içeride ise desenli renkli taş döşeme bulunur. Batı tarafına, yaklaşık 40 metre yüksekliğindeki ayrı çan kulesi 1427'de eklendi.
1461'deki Osmanlı fethinden sonra kilise camiye dönüştürüldü; kaynaklar bu dönüşüm için fetih yılından 16. yüzyılın sonlarına uzanan farklı tarihler verir. Freskler bu süreçte örtüldü. 1958'den 1960'ların başına kadar Edinburgh Üniversitesi'nden bir ekip, Vakıflar Genel Müdürlüğü ile birlikte ayakta kalan resimleri ortaya çıkarıp korudu. 13. yüzyılın sonlarına tarihlenen bu freskler Yeni Ahit'ten sahneleri anlatır. Yapı 1964'te müze olarak açıldı.
Ayasofya 2013'te yeniden camiye çevrildi ve bugün ibadete açıktır. Ziyaretçiler dış cephedeki taş kabartmaları, çan kulesini ve bahçeyi görebilir; içerideki resimlerin ve renkli taş zemin döşemesinin bazı bölümleri namaz vakitlerinde örtülü olabilir.




