Tarixi
Avliyo Ioann Suvga choʻmdiruvchiga bagʻishlangan Vazelon monastiri Trabzonning janubida, Maçka yaqinidagi togʻlarda, qaragʻayzor ichida joylashgan. Uning ilk tarixi noaniq: baʼzi tadqiqotchilar uning asos solinishini 270- va 317-yillar oraligʻiga qoʻyadi; agar shunday boʻlsa, u mintaqadagi eng qadimgi monastirlardan biri boʻladi. Manbalarda Vizantiya imperatori Yustinian uni 565-yilda taʼmirlagani qayd etilgan.
Monastir Trapezund imperiyasi davrida va undan keyin eng nufuzli boʻlgan. XIII asrdan boshlab u Maçka vodiylarining diniy, madaniy va iqtisodiy hayotida markaziy oʻrin tutgan, yerlar va qishloqlarga egalik qilgan. Mahalliy rivoyatlarda hatto u mintaqadagi eng boy monastir boʻlgani aytiladi. “Vazelon aktlari” deb nomlangan hujjatlar arxivida koʻp asrlar davomida yer savdolari, vasiyatnomalar va qishloq ishlari qayd etib borilgan; uning saqlanib qolgan qismlari bu hududdagi qishloq hayoti tarixi uchun qimmatli manbadir.
1461-yilgi Usmonli istilosidan keyin ham monastirda diniy hayot davom etgan. U nihoyat 1920-yillar boshida, Gretsiya va Turkiya oʻrtasidagi aholi almashinuvi chogʻida soʻnggi istiqomatchilari ketgach, tashlab ketilgan.
Bugun Vazelon xaroba holatda, uning devorlari daraxtlar orasida qoya bagʻriga tutashib qad koʻtargan. Xazina qidiruvchilar va qarovsizlik unga jiddiy zarar yetkazgan, biroq freskalarning izlarini, jumladan Jannat, Doʻzax va Soʻnggi hukm sahnalarini hamon koʻrish mumkin. Bu sokin joy; unga oʻrmon boʻylab qisqa sayr sifatida va mashhurroq Sumelaga qiyos sifatida borgan maʼqul.




